درک عواملی که موجب پذیرش یک فناوری می ­شوند و ایجاد شرایطی که تحت آن، فناوری­های اطلاعاتی مورد نظر پذیرفته شود از پژوهش های مهم در زمینه فناوری اطلاعات است. نظریه رفتار برنامه ریزی شده از مهم­ترین و مشهورترین نظریات پذیرش فناوری است به گونه ­ای که تاکنون بیش از 2000 مقاله معتبر با مدل پذیرش فناوری نگارش شده است و بیش از 300 هزار ارجاع به مقالات TPB آجزن وجود دارد. نکته مهم که در غالب مقالات مرتبط وجود دارد این است که اکثر آن­ها بدون شناخت کافی از ابعاد، متغیرها، روش­ شناسی و حتی مقاله مرجع TPB و انتقادات وارد بر این نظریه، از مدل مربوطه استفاده می­ کنند. در این مقاله ابتدا مبانی نظری TRA و انتقادات وارد به آن که موجب ظهور نظریه TPB گردیده است و سپس درباره نظریه TPB آجزن و فیشبن بحث گردیده است. سپس این نظریه با روش نقد محتوایی و با ابزار جمع ­آوری مطالعات کتابخانه ­ای و مقالات و وب­سایت­های مرتبط، به بررسی تفصیلی نظریه رفتار برنامه ­ریزی آجزن پرداخته شد. بیشترین بررسی این تحقیق درباره قصد و رابطه بین قصد و رفتار است که دلایلی برای خدشه وارد کردن به این رابطه بیان شده است. فرهنگ و اثر اطلاعات و دانش جدید، مفاهیم دیگری است که به تفصیل به آن پرداخته شده است. در نهایت پیشنهاداتی برای این نظریه و محققان آینده و هم­چنین چالش ­های نقد نظریه آمده است.

هدف: هدف از انجام پژوهش حاضر، بررسی نقش برنامه ریزی آموزشی در  میزان صرفه جویی مصرف آب دانش آموزان و عوامل روان شناختی – اجتماعی موثر بر آن با استفاده از نظریه رفتار برنامه ریزی شده است. روش شناسی: پژوهش حاضر با رویکرد کمی و روش پیمایش انجام شده است. واحد تحلیل فرد بوده و جامعه آماری شامل 7242 دانش آموز دختر در مقطع متوسطه اول شهر بابل است. با استفاده از جدول کرجسی و مورگان (1970)، 380 نفر به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند و روش نمونه گیری به صورت خوشه ای چندمرحله ای بود. این تحقیق در بهار 1403 در شهر بابل انجام شده است. مدل نظری مورد استفاده، رفتار برنامه ریزی شده است که شامل پنج مؤلفه (نگرش، هنجار، کنترل رفتاری ادراک شده، قصد و رفتار) می باشد. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه ای ساخت یافته است که روایی آن با تحلیل عاملی تأییدی و نظرات متخصصان حوزه علوم اجتماعی و آموزش محیط زیست تأیید و پایایی آن با آزمون آلفا کرونباخ اندازه گیری شده است. تحلیل داده ها و برازش مدل نظری با استفاده از نرم افزارهای SPSS و AMOS انجام گردید. یافته ها: یافته ­های پژوهش حاضر نشان داد که میانگین رفتار صرفه جویی آب در سطح متوسط قرار دارد. آزمون فرضیه­ها حاکی از تأثیرفشار هنجاری والدین  بر نگرش دانش آموزان نسبت به آب، هنجار شخصی آنها و کنترل رفتاری ادراک شده مثبت بود. نگرش نسبت به آب بر قصد  صرفه جویی در آب  تأثیر داشته اما هنجار شخصی دانش آموزان بر آن بی تأثیر بود. قصد صرفه جویی در آب  بر رفتار صرفه جویی بی تأثیر بوده، در مقابل کنترل رفتاری ادراک شده بر آن تأثیر مستقیم داشته است. نتیجه گیری و پیشنهادها:   فشار هنجاری ناشی از روابط خانوادگی می تواند رفتار صرفه جویی در آب را تقویت یا به تعویق اندازد. همچنین، کنترل رفتار نقش مهمی در رفتار برنامه ریزی شده ایفا می کند و نشان دهنده راحتی انجام یک رفتار خاص از نظر افراد است. برای توسعه سواد محیط زیستی، آموزش باید بر اساس گروه های سنی و اجتماعی تفکیک شود. در مدارس نیز باید به برنامه ریزی آموزشی محیط زیست و غنای فرهنگ محلی مازندران، که پیوندهای عمیقی با طبیعت دارد، توجه بیشتری شود. نوآوری و اصالت:   در این پژوهش فشار هنجاری والدین به عنوان یک متغیر جدید در نظریه رفتار برنامه ریزی شده قرار گرفت و مدل نظری جدیدی ساخته شد که طبق آن فشار هنجاری والدین ابتدا روی نگرش، هنجار  شخصی و کنترل رفتاری ادراک شده دانش آموزان تأثیر گذاشته است.

مقدمه: پرفشاری خون یک مساله مهم بهداشت عمومی است. مطالعه حاضر با هدف تعیین کارآمدی برنامه آموزشی ارتقاء رفتارهای خودمدیریتی کنترل فشارخون در میان بیماران مبتلا به پرفشاری خون در جنوب غربی ایران انجام شد. مواد و روش ها: پژوهش حاضر یک مطالعه شبه تجربی بود که در میان بیماران مبتلا به پرفشاری خون در روستاهای شهرستان شادگان، در جنوب غربی ایران، طی ماه های خرداد تا مهر سال 1398 انجام گرفت. شرکت کنندگان بطور تصادفی به دو گروه مداخله و کنترل (هر گروه 355 نفر) تقسیم شدند و به مدت 3 ماه مورد پی گیری قرار گرفتند. مداخله آموزشی بر اساس ساختارهای نظریه رفتار برنامه ریزی شده طراحی شد. داده ها با انجام مصاحبه از میان شرکت کنندگان با استفاده از پرسش نامه کتبی جمع آوری شد. داده ها در نرم افزار SPSS ویرایش 16 و با بهره گیری از آزمون های تی مستقل دو گروهی، مجذور کای و تحلیل واریانس چند متغیره مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته ها: نتایج آزمون کواریانس چند متغیره نشان داد، برنامه پیاده سازی شده بر نگرش، هنجارهای ذهنی، کنترل رفتار درک شده، قصد رفتار و خودمدیریتی کنترل پرفشاری خون بیماران گروه مداخله تاثیر معنی داری دارد (0/001>P). نتیجه گیری: پیاده سازی مداخله آموزشی مبتنی بر نظریه رفتار برنامه ریزی شده در میان بیماران مبتلا به پرفشاری خون در ارتقاء رفتارهای خودمدیریتی کنترل پرفشاری خون موثر بود.

زمینه بازیافت از مهم ترین اقدامات جهت مدیریت مواد جامد زاید شهری می باشد. به منظور طراحی برنامه آموزشی ضروریست تا عوامل تاثیرگذار بر رفتار شناسایی شود. لذا هدف مطالعه حاضر بررسی عوامل پیشگویی کننده رفتار بازیافت در ساکنین شهر بوشهر بر اساس نظریه بسط یافته رفتار برنامه ریزی شده می باشد. مواد و روش ها در این مطالعه مقطعی تعداد 582 نفر با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس مورد بررسی قرار گرفتند. جهت جمع آوری داده ها از پرسشنامه مشتمل بر سوالات جمعیت شناختی، سوالات مربوط به سازه های نظریه رفتار برنامه ریزی شده و رفتار بازیافت استفاده گردید. پس از جمع آوری داده ها، تجزیه وتحلیل داده ها توسط نرم افزار SPSS ویرایش 20 انجام شد. یافته ها در این مطالعه، 221 نفر از 582 شرکت کننده (38 درصد) رفتار بازیافت را انجام می دادند. بین آگاهی از برنامه جمع آوری و بازیافت زباله (001/0>P)، دریافت بسته های تشویقی جهت تفکیک زباله (003/0=P) و مراجعه خودروهای جمع آوری زباله های بازیافتی (001/0=P) با انجام رفتار بازیافت ارتباط معنادار دیده شد. سابقه رفتار گذشته (229/0=OR، 001/0>P) و هنجارهای توصیفی (187/1=OR، 003/0=P) پیشگویی کننده رفتار بازیافت بودند. نتیجه گیری نتایج مطالعه حاضر بیانگر این موضوع است که مراجعه منظم خودروهای جمع آوری زباله، ارایه تسهیلات محیطی از جمله ارایه بسته های تشویقی و اطلاع یافتن شهروندان در مورد زمان مراجعه خودروهای جمع آوری کننده زباله تفکیکی می تواند منجر به انجام رفتار گردد. به علاوه، دوستان، بستگان و خانواده از طریق ایجاد هنجار، نقش الگو برای سایر اعضا را داشته و در ارتقاء رفتار تاثیرگذار می باشند. همچنین ایجاد تجربه مثبت متعاقب رفتار، در تداوم رفتار ضروریست.

با توجه به افزایش رقابت در صنایع و کسب وکارها، از آن جمله صنعت برندهای لوکس، شناخت رفتار مصرف کننده عاملی حیاتی در موفقیت شرکت ها و دستیابی به سهم بیشتر بازار است. به منظور شناسایی عوامل موثر بر رفتار خرید مصرف کنندگان ایرانی برندهای لوکس، در این پژوهش، از نظریه تجزیه یافته رفتار برنامه ریزی شده استفاده شده است. پژوهش حاضر از بعد هدف توصیفی و از بعد مخاطب کاربردی محسوب می گردد. در این پژوهش، با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای، پرسشنامه ای میان 390 تن از مصرف کنندگان برند چرم درسا که یکی از برندهای لوکس ایرانی است، توزیع شد. جهت تحلیل داده ها نیز از روش معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزیی و از نرم افزارهای SPSS و SMART PLS استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان داد که متغیرهای نگرش، کنترل رفتاری ادراک شده درونی و انطباق با گروه، بر قصد خرید اثر گذار بوده، درحالی که هنجارهای ذهنی، حفظ وجهه و کنترل رفتاری ادراک شده بیرونی بر قصد خرید تاثیر معناداری ندارند. همچنین قصد خرید نیز بر رفتار خرید تاثیری ندارد. متغیرهای حفظ وجهه و انطباق با گروه نیز از طریق نگرش بر قصد خرید اثرگذارند. به کارگیری نتایج تحقیق می تواند در شناخت عوامل اثرگذار بر قصد خرید و رفتار خریداران برندهای لوکس ایرانی موثر واقع شود.

پژوهش حاضر با هدف تبیین پیشایندهای بی صداقتی تحصیلی، مدلی مبتنی بر نظریه رفتار برنامه ریزی شده را آزمون کرد. در این مدل، تأثیر فرهنگ دانشگاه بر رفتار بی صداقتی تحصیلی ازطریق میانجی گری نگرش، هنجار ذهنی، کنترل رفتاری ادراک شده و قصد بررسی شد. این پژوهش همبستگی بر روی 874 دانشجوی کارشناسی دانشگاه شیراز که با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند، انجام شد. داده ها با مقیاس فرهنگ دانشگاه، مقیاس یکپارچه سنجش اجزای نظریه رفتار برنامه ریزی شده ویژه بی­صداقتی تحصیلی و مقیاس رفتار بی صداقتی جمع آوری و با روش مدل یابی معادلات ساختاری (نرم افزار Smart PLS 3) تحلیل شدند. روایی همگرا و واگرا و همچنین پایایی ابزارها تأیید شد. یافته ها نشان دادند که قصد بی صداقتی تحصیلی، رابطه بین هریک از پیش بین ها (فرهنگ دانشگاه، نگرش، هنجار و کنترل رفتاری) و رفتار بی صداقتی را به شکل معنی­داری میانجی گری می کند. همچنین اثر غیرمستقیمِ کل فرهنگ دانشگاه ازطریق میانجی­گرها (نگرش، هنجار ذهنی، کنترل رفتاری ادراک شده و قصد) بر بی صداقتی تحصیلی معنی­دار بود. این نتایج ضمن تأکید بر نقش محوری «قصد»، نشان می دهد که مدیریت بی صداقتی تحصیلی نیازمند توجه هم زمان به متغیرهای زمینه ای، شناختی و انگیزشی است.

هدف این پژوهش ارائه مدلی مبتنی بر نگرش و سایر عوامل روان شناختی مدیران در گزارشگری پایندگی طبق نظریه رفتار برنامه ریزی شده می باشد. لذا این پژوهش بر روی مدیران ارشد و میانی شرکت های سهامی پذیرفته شده و نشده در بورس اوراق بهادار در ایران انجام شد. داده ها با به کارگیری روش مدل مسیر حداقل مربعات جزئی تجزیه وتحلیل گردید. نتایج پژوهش بیانگر این است که گزارشگری پایندگی شرکت ها متأثر از قصد مدیران مبنی بر گزارشگری پایندگی است. از طرف دیگر نتایج نشان می دهد که قصد مدیران برای گزارشگری پایندگی از هنجار ذهنی و کنترل رفتاری درک شده تأثیر می پذیرد، این در حالی است که نگرش نسبت به رفتار گزارشگری پایندگی مدیران تأثیری بر قصد مدیران برای گزارشگری ندارد. نتایج همچنین بیانگر این است که قصد و نیت مدیران برای گزارشگری، هنجار ذهنی و کنترل رفتاری درک شده مدیران نیز خود به ترتیب از باورهای رفتاری، هنجاری و کنترلی مدیران در مورد گزارشگری پایندگی تأثیر می پذیرد. درنهایت اینکه نتایج بیانگر این است که از بین متغیرهای خارجی تئوری رفتار برنامه ریزی شده، سطح آموزش و جنسیت بر هیچ یک از باورهای مدیران اثرگذار نیست، اما سطح اعتقادات دینی مدیران بر باور هنجاری و کنترلی در مورد گزارشگری پایندگی و همچنین استقلال هیئت مدیره بر باور هنجاری مدیران در مورد گزارشگری پایندگی اثرگذار است.

در پژوهش از طرح پژوهش همبستگی-پیش بین استفاده شده است. جامعه پژوهش حاضر همه معلمان متوسطه اول شهر کرمانشاه بودند که با استفاده از روش نمونه گیری Hair et al (2017) 183 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. به منظور گردآوری داده ها، از دو پرسشنامه محقق ساخته نظریه رفتار برنامه ریزی شده و حمایت مدیر مدرسه استفاده شد. روایی پرسشنامه ها با سه تکنیک روایی صوری، روایی محتوا و روایی سازه مورد بررسی و تایید قرار گرفتند. پایایی پرسشنامه ها نیز با استفاده از آلفای کرونباخ بررسی و تایید شدند. به منظور تحلیل داده ها، از مدل سازی معادلات ساختاری با کمک نرم افزار Smart PLS2 استفاده شد. نتایج نشان داد که نگرش، کنترل رفتار ادراک شده و حمایت مدیر مدرسه پیش بینی کننده های معنادار قصد کاربست فناوری آموزشی در تدریس هستند. با این وجود، نتایج نشان داد که هنجار ذهنی معلم قادر به پیش بینی قصد کاربست نیست. همچنین، نتایج نشان داد که کنترل رفتار ادراک شده و قصد با هم پیش بینی کننده رفتار واقعی کاربست فناوری آموزشی در تدریس هستند. در پایان، دلالت های مدیریتی این یافته ها مورد بحث قرار گرفته است.

هدف: بررسی تاثیر متغیرهای مطرح در نظریه رفتار برنامه ریزی شده بر متغیرهای مرتبط با رفتار راهنمایابی کاربران کتابخانه دیجیتالی است.روش/ رویکرد پژوهش: این پژوهش به روش ترکیبی انجام شده است. 38 نفر از دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه فردوسی با استفاده از روش نمونه گیری هدف مند طبقه ای، به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند و از ابزارهای مختلفی برای گردآوری و تحلیل داده ها استفاده شد.یافته ها: به جز متغیر کنترل رفتاری درک شده، سایر متغیرهای روان شناختی شرکت کنندگان در پژوهش در وضعیت خوبی قرار دارند، با اثبات تاثیرگذاری سه متغیر نگرش، هنجار ذهنی، و کنترل رفتاری درک شده بر نیت شرکت کنندگان در پژوهش برای ارائه رفتار راهنمایابی، مدل نظریه رفتار برنامه ریزی شده تایید شد، نگرش درباره رفتار علاوه بر تاثیرگذاری مثبت بر نیت شرکت کنندگان، بر میزان زمان صرف شده توسط آنها و نیز فراوانی تقاضاهایشان برای راهنمایابی تاثیر مثبت دارد.نتیجه گیری: یافته های پژوهش تاییدکننده ضرورت ارتقای وضعیت قابلیت های روان شناختی کاربران کتابخانه های دیجیتالی به منظور پشتیبانی از آنها در موقعیت های راهنمایابی پدیدآمده در فرایند اطلاع یابی آنهاست. در طراحی منابع راهنما نیز باید به این ویژگی های روان شناختی توجه شود.

میگو با وجود ارزش غذایی کم نطیر، از سرانه مصرف بسیار کمی در کشور برخوردار است. بنابراین بررسی دلایل این کمبود و ارائه راهکارهایی جهت ارتقا سرانه مصرف به منظور حفظ سلامت جمعیت، امری مهم و ضروری به نظر می رسد. برای رسیدن به این هدف در ابتدا باید رفتار مصرف کنندگان میگو در کشور مورد ارزیابی و بررسی دقیق قرار گیرد. مطالعه حاضر نیز با هدف بررسی جامع رفتار مصرف کنندگان میگو در ایران با استفاده از چارچوب کلی نظریه رفتار برنامه ریزی شده انجام گرفت. جامعه آماری تحقیق، کل کشور است که به صورت نمونه گیری تصادفی 10 شهر (مشهد مقدس، تهران، گرگان، بندرعباس، یزد، شیراز، کرمانشاه، ایلام، بیرجند و تبریز) انتخاب و تعداد 1000 پرسش نامه متناسب با جمعیت شهرهای منتخب تکمیل شد. تحلیل داده ها به کمک مدل معادلات ساختاری و توسط نرم افزار لیزرل انجام گرفت. نتایج نشان داد که سه سازه نگرش، هنجار ذهنی و کنترل رفتار درک شده به صورت مثبت و معنی داری بر تصمیم به مصرف میگو تاثیرگذارند. همچنین سازه کنترل رفتار درک شده نیز به همین صورت بر افزایش مصرف میگو موثر بود. در ادامه نتایج، تنها فرض های اثر معنی دار راحتی طبخ بر نگرش و اثر معنی دار درآمد بر هنجار ذهنی رد و بقیه فرضیات (اثر معنی دار کیفیت، بسته بندی و نوع عرضه و فراوری بر نگرش، اثر معنی دار قیمت و باورهای مثبت و منفی بر هنجار ذهنی، اثر معنی دار زمان مصرف، دسترسی و سوابق تجربی بر کنترل رفتار درک-شده، اثر معنی دار تصمیم به مصرف بر افزایش مصرف میگو) تائید شدند.